„Двајца членови на мала отцепена група од националистичката Внатрешна македонска револуционерна организација – Демократска партија за македонско национално единство (ВМРО-ДПМНЕ) се наоѓаат во притвор како главни осомничени за денешниот обид за атентат врз претседателот Глигоров.“ – оваа реченица е составен дел од службената белешка од информатор на ЦИА за атентатот на претседателот Киро Глигоров, насловена како „Импликации од атентатот на Глигоров“.

Според содржината на документот, станувало збор за рана разузнавачка проценка направена непосредно по експлозијата, во период кога истрагата сè уште била во почетна фаза и многу информации не биле потврдени. Аналитичарите на ЦИА ги разгледувале потенцијалните мотиви и политичките околности во земјата во тој период. Во тие анализи се споменува дека дел од националистичките структури во Македонија остро се спротивставувале на политиките на Глигоров, особено на дипломатските напори за решавање на спорот со Грција и на генералната надворешнополитичка насока на државата.

Во документот се разгледува и можниот политички ефект што би можел да произлезе од ваков напад. Една од хипотезите била дека евентуалното отстранување на претседателот од функцијата би можело да предизвика нови претседателски избори и да ја смени политичката динамика во земјата. Во таков развој на настаните, според анализата, опозицијата би можела да настапи со поостра националистичка реторика, особено во однос на односите со Атина и разговорите поврзани со името на државата.

Истовремено, во анализата се наведува дека тогашните информации со кои располагале американските служби не укажувале на вмешаност на радикални албански групи во нападот. Овој елемент бил важен за проценките на аналитичарите, бидејќи во периодот по осамостојувањето на државата постоеле различни безбедносни стравувања поврзани со можни етнички тензии.

Сепак, документот јасно укажува дека овие проценки не треба да се сфаќаат како конечни заклучоци. Станува збор за аналитички материјал составен врз основа на ограничени и делумно проверени информации во првите денови по атентатот. Голем дел од документите и денес се со избришани или затемнети делови, што значи дека јавноста нема целосен увид во сите извори и аргументи врз кои се темелеле тие анализи.

Атентатот врз Глигоров се случи на 3 октомври 1995 година во центарот на Скопје, кога експлодира автомобил-бомба во близина на колоната на претседателското возило. Во нападот загина возачот на претседателот, а Глигоров се здоби со сериозни повреди, но успеа да го преживее атентатот. Настанот предизвика голем шок во јавноста и отвори долгогодишна истрага која и по три децении не доведе до целосно расветлување на случајот.

Објавувањето на овие документи по речиси 30 години дава дополнителен увид во тоа какви сценарија биле разгледувани во меѓународните разузнавачки кругови веднаш по нападот. Сепак, тие материјали не нудат дефинитивен одговор за тоа кој го организирал или извршил атентатот, туку претставуваат дел од пошироката слика за сомнежите и анализите што циркулирале во тој период.