Мира Мурати (36), која го одби предлогот на Марк Закерберг, промовира нов модел на вештачка интелигенција со општествена совест.
Може ли таков безличен и студен концепт како што е вештачката интелигенција да се спои со зборови како „ориентиран кон човекот“ и „одговорен“? Влоговите се високи, а Мира Мурати самата си ја презеде за цел да го оствари тоа. Една од најпознатите и најзначајните фигури во брзорастечката област на вештачката интелигенција, Мурати во последните месеци ја посвети целата своја енергија на создавање нешто многу различно од она што го имаме на ум како ВИ (вештачка интелигенција).
Таа толку цврсто верува во оваа визија што би одбила милијарда долари од Марк Закерберг за да се придружи на бендот на Мета. И не само што одговори негативно, туку самата се обиде да ги привлече врвните директори на Мета да се приклучат на нејзиниот проект. Мотивирана не само од нереалните награди, туку и од чувството дека ќе создадат вештачка интелигенција со почит кон луѓето.
Иднината на вештачката интелигенција
Алатката за да се оствари сето ова се нарекува Thinking Machines Lab. Компанијата е основана минатиот февруари од Мурати, а набљудувачите забележаа дека нејзиното официјално име е PBC или корпорација од јавен интерес. Ова е посебна правна форма што постои главно во САД: тоа е бизнис со профит, но со законска обврска да се земе предвид не само профитот на акционерите, туку и поширокиот општествен, јавен интерес. Атрактивноста и признанието што Мурати го ужива во затворениот круг на врвни програмери беше очигледно од тоа колку (и кои…) од нив одлучија да се откажат од своите работни места и од својата добра среќа во гигантските компании и да ѝ се приклучат. Нејзиниот сегашен персонал вклучува околу 30 врвни истражувачи и инженери, кои се карактеризираат како „тим од соништата“ за оние што ја познаваат областа.
Марк Закерберг понуди 1 милијарда долари за купување на „Машини за размислување“ и нејзино вклучување во неговата нова лабораторија за суперинтелигенција.
Секако, кога имате мандат како технички директор во OpenAI, каде што го водевте развојот на ChatGPT, DALL·E и Codex, како и единствена комбинација од техничка интелигенција, која ја опишуваат како „стратешка јасност и човечка чувствителност“, вратите сега се отворени. Само треба да посакате да поминете низ нив. А 36-годишната дама од Валона во јужна Албанија, која студирала со стипендија на познатиот Дартмут и таму ги развила своите таленти, се чини дека е решена да оди до крај.
Големото „не“
Мира го докажа тоа во пракса, со нејзиното одбивање кон Закерберг. Динамиката на Мурати и нејзиниот тим го привлече вниманието на тајкунот, кој понуди 1 милијарда долари за да купи „Thinking Machines“ и да ја интегрира во својата нова лабораторија за суперинтелигенција. Одбивањето на понудата не беше само финансиска одлука, туку изјава за вера во оригиналната мисија и автономниот тек на компанијата. Во изјавите што ги даде во август, Мурати јасно стави до знаење дека нејзин приоритет е самостојноста и мисијата на компанијата, а не нејзината брза апсорпција од страна на технолошки гигант. Во секој случај, ова е тоа што таа го бараше кога ја напушти Open AI во 2024 година и предизвика првиот голем земјотрес во секојдневниот живот на овој простор.
Растот на стартапот беше брз. За неколку месеци, тој привлече врвни истражувачи од OpenAI, Meta, Mistral и други компании, вклучувајќи го и ко-основачот Џон Шулман, и беше проценет на околу 12 милијарди долари. По одбивањето на Закерберг, во јули 2025 година беше собрана нова фаза на финансирање од 2 милијарди долари, при што Андресен Хоровиц беше главен инвеститор, а дури и владата на Албанија учествуваше.
Во своите изјави, Мурати појасни дека нејзин приоритет е автономијата на компанијата, а не нејзината апсорпција од страна на технолошки гигант, како што е „Мета“.
Структурата на управување е дизајнирана така што Мурати има одлучувачки глас во одборот, а акционерите основачи имаат гласови 100 пати поголеми од редовните акционери. Ова осигурува дека лидерот и тимот основачи ќе имаат апсолутна „морална“ контрола врз тоа каде ќе завршат сите овие апликации што веќе влијаат на нашите животи и ќе ги насочат уште повеќе во годините што доаѓаат.
Следеше координиран напор за регрутирање истражувачи од „Мета“ од „Thinking Machines Lab“, со профитабилни пакети кои се движат од 200 милиони до 1 милијарда долари по лице, плус дополнителни понуди до 1,5 милијарди долари за одредени раководители како Ендру Тулок. Секако, вреди да се напомене дека никој во тимот не ја прифатил понудата.
Оваа одлука одразува подлабоки вредности: вербата во мисијата, силната култура, посветеноста и визионерското лидерство честопати се попривлечни од кој било паричен стимул. Овој став покажува дека во трката за доминација на вештачката интелигенција, а особено развојот на општата интелигенција (АГИ), не се доволни само парите, туку и споделените вредности, визијата и чувството за одговорност.
Мурати повеќе не е високо платена вработена, туку лидерка која може да зборува рамноправно со богатите во светот, па дури и да тврди дека има морална супериорност. Затоа нејзиното лидерство не помина незабележано: таа беше именувана на листата „Тајм 100 највлијателни луѓе во вештачката интелигенција“ за 2024 година и на листата „Форчн 100 најмоќни жени во бизнисот“ за 2023 година. До крајот на 2025 година, многумина велат дека таа веќе ќе биде на врвот на обете листи.
