Земјите повеќе не сакаат да се приклучат кон ЕУ затоа што тоа ќе ги направи побогати туку побезбедни. Пред две децении, додека владите на поранешниот комунистички Исток се приврзуваа кон Брисел, економската мамка беше јасна: побогатиот Запад можеше да помогне во зголемувањето на платите и животниот стандард. Но, како што повоениот поредок се распаѓа, а политичарите ја доведуваат во прашање сигурноста на САД, подобро ситуираните земји како Исланд и Норвешка – кои претходно размислуваа за членство во ЕУ и одлучија против тоа – се привлечени од канџите на Европа поради безбедноста што ја нуди, пишува весникот „Политико“.
Иницијативите на Исланд и Норвешка за приклучување кон Европската унија, како и тие на Велика Британија, која ја преиспитува одлуката за изглегување од Унијата, весникот „Политико“ ја толкува како последица на нестабилниот и со војна зафатен свет. Здружувањето во ЕУ сега е прашање на безбедност, а не на здружување со побогатите.
Од друга страна, за сегашните членки на ЕУ, како што пишува „Политико“, дозволувањето на влез на побогатите земји во клубот е многу попривлечно отколку прифаќањето на уште една група посиромашни земји од истокот.
Во продолжение дел од текстот на „Политико“:
Сите 13 земји што се приклучија на ЕУ од 2004 година сè уште добиваат повеќе средства отколку што придонесуваат во централниот буџет. Тоа веројатно би важело и за земјите на официјалната листа на чекање, вклучувајќи ги Украина, Молдавија, Албанија, Србија и Црна Гора, бидејќи придонесите на ЕУ во голема мера се базираат на големината на економијата на земјата.
Овие финансиски размислувања значат дека ќе биде тешко да се убедат сегашните членки, од кои сите ќе мора да дадат согласност, дека на овие посиромашни земји треба да им се дозволи влез. Постојните членки би добиле уште помал дел од средствата на ЕУ.
Исто така, против таа група земји работи и тоа што сегашните влади на членки се претпазливи во врска со силата и долговечноста на нивната посветеност на основните вредности на ЕУ, како што се слободниот печат, непристрасното судство и другите демократски слободи, според тројца дипломати.
„Не сакаме уште една Унгарија или Словачка“, рече еден од дипломатите, кој е близок до дискусиите за прием на нови членки во блокот. Не знаеме што ќе се случи во овие нови земји за 10, 15 години. А потоа би можеле да останеме заглавени со уште еден [унгарски премиер Виктор] Орбан“.
Богатите земји со долгогодишни демократски институции како Исланд и Норвешка не би се соочиле со такви пречки. И двете обично се меѓу 10-те најбогати земји во светот кога се мери според номиналниот БДП по глава на жител, додека Црна Гора едвај се пробива меѓу првите 100, а се предвидува Украина да биде 132-ра за 2026 година.
„Секако дека би било полесно за Исланд или Норвешка да се приклучат“, рече функционер на ЕУ кој е запознаен со процесот на пристапување. „Тие се во основа 80 проценти таму“ кога станува збор за вградување на правото на ЕУ во нивните правни системи. „Ако сакаат да се приклучат – а само од нив зависи дали ќе одлучат дали ќе го сторат тоа – тоа би можело да биде многу брзо.“
Со оглед на тоа што Трамп постојано ја доведува во прашање подготвеноста на Вашингтон да им помогне на своите сојузници, па дури и се заканува дека со сила ќе ја одземе данската и канадската територија, земјите што претходно се потпираа на членството во НАТО за безбедност сега бараат алтернативи.
Кога станува збор за обезбедување на своите членови, „НАТО има еден сет алатки, ЕУ друг“, изјави за „Политико“ норвешкиот конзервативен лидер Ине Ериксен Сореиде, која го поддржува членството во ЕУ. „И затоа е важно да се биде дел од ЕУ и од безбедносниот аспект за земја како Норвешка… Дојдовме до клучна точка каде што членството во ЕУ сега ни е важно на поинаков начин отколку порано“.
Слично на Член 5 на НАТО, Договорот за ЕУ има клаузула за заемна одбрана – член 42.7. Неговото постоење дојде во фокусот откако британска воена база на островот Кипар беше погодена од сомнителен дрон на Хезболах претходно овој месец, иако Никозија не го активираше членот.
„Сега не е добро време да бидете сами“, рече норвешки функционер. „Трамп менува сè.“
Норвешка аплицираше за членство во ЕУ во 1992 година, но го отфрли членството на референдум две години подоцна. Иако мнозинството Норвежани сè уште не го поддржуваат членството во ЕУ, таборот „за“ расте во последните 18 месеци. Бесот на Трамп кон Норвешка поради одлуката да не му ја додели Нобеловата награда за мир, исто така, се чини дека помогна во промената на перспективите на луѓето.
Исланд аплицираше за членство во ЕУ во 2009 година во услови на финансиска криза, но ги замрзна разговорите во 2013 година по спор околу политиката за риболов и по промената на економските околности. Ја повлече својата апликација во 2015 година.
Гренланд се приклучи на претходникот на ЕУ во 1973 година како дел од Кралството Данска, но ја напушти во 1985 година откако доби право на самоуправа, исто така како резултат на спор околу политиката за рибарство.
Извор: Политико
