Во вторник во 8:06 часот наутро, претседателот Трамп го издаде најдраматичниот ултиматум во неговото претседателствување: Доколку Иран не постигне договор во следните 12 часа, „цела цивилизација ќе умре вечерва, никогаш повеќе нема да се врати“.
Дури и за претседател кој долго време се потпира на максималистички закани, објавата беше зачудувачки. Таа се отскокна од Овалната соба до странските амбасади и корпоративните апартмани, започнувајќи одбројување до крајниот рок на Трамп во 20 часот и френетична глобална игра на нагаѓање за тоа што е подготвен да направи најмоќниот човек во светот.
„КОЈ ЗНАЕ?“ напиша тој во вторник наутро. „Ќе дознаеме вечерва, еден од најважните моменти во долгата и сложена историја на светот“.
Како што минуваа часовите, сите, од папата Лав до актерот Бен Стилер, го повикаа Трамп да се повлече. Администрациските службеници одговараа на телефонски повици од раководители и политички сојузници обидувајќи се да дешифрираат дали заканата на Трамп е блеф или претходница на ескалација.
Европските службеници се собраа на повик и во голема мера се убедија себеси дека Трамп ќе се повлече. На Волстрит, трговците и раководителите го третираа денот како и другите рокови на Трамп што дојдоа и поминаа: како преговарачка тактика, тие во голема мера очекуваа да помине без катастрофа.
Помалку од деведесет минути пред неговиот рок, Трамп се повлече, пишувајќи во објава на социјалните мрежи дека се согласил на двонеделен прекин на огнот со Иран и дека ќе ги суспендира заканите за напади под услов веднаш да се отвори Ормутскиот теснец.
– Волстрит Журнал
Многу отворени прашања
Спогодбата беше постигната откако целата администрација на Доналд Трамп се најде под силен политички притисок во САД, но и од целиот свет, да најде излез од ситуацијата која самата ја предизвика со поставување ултиматум до Иран и закани со „Армагедон“.
Четири лица биле ранети од остатоци од иранска ракета соборена над Катар се единствените жртви од најавуваниот „крај на цивилизацијата“ од Доналд Трамп и подеднакво силната одмазда на Иран, откако двете страни, со посредство на Пакистан, во последен момент се договориле да му дадат предност на примирјето наместо на тотална војна.
„По разговорите со пакистанскиот премиер Шахбаз Шариф и фелдмаршалот Асим Мунир и нивното барање да ја запрам разорната сила насочена кон Иран, како и врз основа на согласноста на Иран веднаш и целосно да го отвори Ормутскиот теснец, се согласив да ги запрам нападите и бомбардирањето на Иран на период од две недели“, напиша Трамп на мрежата „Truth Social“.
Каде понатаму?
Дополнително, самата суштина на примирјето брзо беше доведена во прашање, бидејќи американските вооружени сили објавија дека вистинскиот прекин на огнот ќе стапи во сила дури кога Иран ќе го отвори Ормутскиот теснец.
Засега не е јасно дали договорот се однесува и на повеќе од 400 килограми збогатен ураниум, скриен на неколку локации во Иран, кој пред повеќе од еден месец беше главната причина за нападот на Трамп врз оваа држава.
Пакистански план
Бомбите што паѓаа врз земјите околу Персискиот Залив го означија и крајот на нивното дипломатско влијание, па во прв план на обидите да се смират тензиите меѓу САД, Израел и Иран излезе командантот на пакистанската војска, фелдмаршал Асим Мунир.
Пакистански мир
Како близок соработник на Доналд Трамп, Мунир во последните недели се најде во центарот на светската дипломатија, обидувајќи се преку лични контакти со американскиот претседател да го искористи влијанието на Исламабад во исламскиот свет и да издејствува прекин на огнот во конфликтот што се заканува сериозно да ја наруши светската економија.
„Мој омилен фелдмаршал“, „голем воин“, „многу важен човек“ и „исклучително човечко суштество“ – вака Доналд Трамп го опишува Мунир, кој сериозно смета дека неговиот углед во муслиманскиот свет и поддршката од американскиот претседател може да го претворат во клучен миротворец.
Пакистан, со поддршка од Кина, 24 часа пред истекот на ултиматумот на Трамп предложи договор кој предвидуваше 45-дневно примирје и итно отворање на Ормутскиот теснец за поморски сообраќај, додека конечниот документ требаше да се дефинира во следните дваесетина дена.
Мунир, наводно, цела ноќ разговарал со потпретседателот на САД Џеј Ди Венс, како и со пратениците Стив Виткоф и Џаред Кушнер, но и со иранскиот министер за надворешни работи Абас Аракчи, по што првичното 45-дневно примирје било скратено на две недели.
Цената на војната
Иако американските медиуми во бранови ја убедуваа јавноста во супериорноста на оружјето, врвната разузнавачка работа и прецизните напади поддржани со вештачка интелигенција, само 29 проценти од Американците сметале дека цената на војната е оправдана.
Сенките на војната
„Војната на иднината“, како што беше најавуван нападот врз Иран, не наиде на значителна поддршка кај јавноста. И покрај тврдењата на Пентагон дека од јуни минатата година двапати биле уништени по 90 проценти од иранската противвоздушна одбрана, балистичките ракети и дроновите, скептицизмот останал висок.
Дополнителен проблем претставува и збогатениот ураниум – главната причина поради која САД, барем формално, влегоа во војната.
Израелските разузнавачки служби тврдат дека околу 390 килограми од овој материјал се скриени во подземни тунели во Исфахан, триесетина килограми во Натанц, додека 15 килограми останале под урнатините на нуклеарниот центар Фордо, наводно уништен во американските напади минатиот јуни.
На популарноста на војната не ѝ помогна ниту „колатералната штета“, како што се 170 загинати ученички и дваесетина одбојкарки, кои настрадаа во првите денови од конфликтот поради, како што беше наведено, „застарени податоци“.
Во војната загинале околу 3.500 Иранци, меѓу кои и 250 деца, околу 1.500 Либанци, повеќе од 30 Израелци, со околу 7.000 повредени, како и најмалку 15 Американци.
Извори: Волстрит Журнал и РТС
Фото: X и Pexels
Подготви: К.М.
