Кога станува збор за никотинот, различните производи често се ставаат во иста категорија. Но, од научна гледна точка, цигарата, електронската цигара, производот со загреан тутун и никотинската кесичка не функционираат на ист начин и не создаваат иста изложеност на штетни материи.

Клучната разлика е во тоа како никотинот стигнува до организмот и што уште се создава во тој процес.

Цигарата: проблемот не е само никотинот

Никотинот е супстанцијата што создава зависност, но не е главната причина поради која пушењето предизвикува толку голем број заболувања.

Американската Агенција за храна и лекови, FDA, наведува дека чадот од цигарите содржи мешавина од повеќе од 7.000 хемиски материи, од кои повеќе од 70 се поврзани со појава на рак.

FDA прави јасна разлика и меѓу самиот никотин и чадот од цигарите: никотинот е високо зависничка супстанција, додека токсичната мешавина создадена при согорувањето е главниот причинител на сериозните заболувања и смртноста поврзани со пушењето.

Токму согорувањето е причината зошто запаливите тутунски производи се сметаат за најризичната категорија.

Што се менува кога нема согорување?

Кај производите без согорување процесот е различен.

Електронските цигари создаваат аеросол од течност, производите со загреан тутун го загреваат тутунот без да го согоруваат, додека никотинските кесички се користат орално и воопшто не создаваат аеросол или чад.

Тоа не ги прави безопасни.

Најновиот преглед на Заедничкиот истражувачки центар на Европската комисија, објавен во мај 2026 година, заклучува дека електронските цигари се поврзуваат со негативни краткорочни и среднорочни ефекти, особено врз кардиоваскуларниот и респираторниот систем. FDA, сепак, ова го класифицира како тврдење за намалена изложеност, а не како тврдење дека производот е без ризик.

Никотинските кесички: помалку токсиканти, но не и без ризик

Посебна категорија се никотинските кесички.

Тие не содржат тутун и не вклучуваат ниту согорување ниту вдишување на аеросол. Според JRC, досегашните податоци укажуваат дека тие изложуваат на помал број токсични материи во споредба со производите што се пушат, но научните докази за нивните долгорочни здравствени ефекти сè уште се ограничени.

Германскиот Федерален институт за проценка на ризик, BfR, покажал и дека количината на никотин што се внесува преку овие производи може значително да варира. Во анализираните производи биле пронајдени концентрации до 47,5 милиграми никотин по кесичка, а студиите покажале дека најмалку половина од никотинот во кесичката може да се апсорбира.

Кај производи со висока концентрација, нивото на никотин во крвта можело да биде и повисоко од она измерено по пушење цигара.

Тоа е важна разлика: пониската изложеност на токсични материи не значи и пониска изложеност на никотин.

И британскиот Committee on Toxicity во својата проценка заклучува дека употребата на никотински кесички наместо цигари веројатно е поврзана со понизок вкупен ризик од штетни здравствени ефекти, но нагласува дека точната големина на тоа намалување не може да се утврди и дека недостигаат долгорочни независни податоци.

Науката зборува за спектар, не за две категории

Оттука произлегува и една од најважните промени во научниот пристап кон никотинските производи.

FDA денес експлицитно наведува дека различните производи што содржат никотин носат различни нивоа на здравствен ризик. На едниот крај се производите што согоруваат тутун, како цигарите, кои се најштетни. Никотинските терапии одобрени како лекови, како гуми и пастили, се на другиот крај, додека производите без согорување се наоѓаат меѓу нив.

Тоа не значи дека постои „безбеден“ тутунски или никотински производ.

Научните податоци денес сè појасно покажуваат дека при проценката на никотинските производи не е доволно да се гледа само присуството на никотин.

Клучни се начинот на употреба, присуството или отсуството на согорување и изложеноста на токсични материи.

Токму затоа различните производи не носат ист профил на ризик, а разбирањето на тие разлики станува сè поважно и за потрошувачите и за идните регулаторни политики.