Наскоро би можела да заврши ерата на евтините нарачки од Тему. Владата предложи измени на Законот за данок на додадена вредност (ДДВ) со кои се укинува досегашното ослободување од плаќање ДДВ за пратки од странство во вредност до 22 евра.

Ова значи дека секој производ – без разлика дали е нарачан за 5, 10 или 20 евра – ќе поскапи за 18 проценти, колку што изнесува домашната стапка на ДДВ.

Законот треба да се најде на дневен ред во Собранието веднаш по локалните избори, а по неговото усвојување ќе стапи во сила осмиот ден од објавувањето во Службен весник.

Кој ќе биде погоден од измените?

Ослободувањето од плаќање ДДВ и натаму ќе важи само за личен багаж на патниците кои влегуваат во државата, лекови за лична употреба во пратки од странство, лични предмети добиени по наследство, како и мали некомерцијални пратки меѓу физички лица.

Сепак, најголем удар ќе почувствуваат корисниците кои секојдневно нарачуваат евтини производи преку интернет, најчесто преку кинеските платформи што го преплавија македонскиот пазар.

Тему – феномен што ја промени навиката на купување

Тему е кинеска платформа за е-трговија која за само две години доживеа експлозивен раст во Европа и регионот.

Со својата стратегија на директна продажба од фабриките до купувачите, Тему ги елиминира посредниците, складирањето и дополнителните трошоци, што овозможува неверојатно ниски цени – често 50 до 70 проценти пониски од оние во домашните продавници.

Покрај тоа, платформата користи „гејмификација“, односно механизми слични на игри – „тркало на среќата“, дневни бонуси и одбројување на времето за акции – со што купувањето станува навика, а не потреба.

Македонците потрошиле над 450 милиони евра на онлајн купување

Според податоците на Асоцијацијата за е-трговија на Македонија (АЕТМ), во првата половина на 2025 година, Македонците направиле онлајн трансакции во вредност од 456,3 милиони евра, што е раст од 34,3% во однос на истиот период лани.

Само во јуни, во земјава пристигнале 250 тони стока од Тему – од кои 95 тони биле пратки со вредност до 22 евра, ослободени од царински давачки. За останатите 153 тони се платени 678.000 евра увозни давачки.

Овие бројки јасно покажуваат дека Тему не е само тренд, туку реален економски фактор кој влијае на домашната трговија и буџетот.

Европски тренд – строги правила за евтините пратки

Слични мерки како предложената македонска веќе се спроведуваат во Европската Унија и САД, каде властите предупредуваат дека огромниот прилив на евтина стока од Кина го нарушува пазарот и ги става локалните трговци во нерамноправна позиција.

Во 2024 година, 4,6 милијарди пакети со ниска вредност влегле на европскиот пазар – 91% од нив од Кина. ЕУ веќе воведува нови механизми за контрола и оданочување на ваквите пратки, а Македонија, како земја кандидат, ги следи тие трендови.

Со укинувањето на ослободувањето од ДДВ, очекувано е цените на малите пратки да пораснат, а дел од купувачите да се откажат од честите нарачки.

Сепак, експертите предупредуваат дека оваа мерка може да има и позитивен ефект – ќе ја намали зависноста од евтин увоз и ќе обезбеди поповолна позиција за домашните производители и продавници, кои во моментов тешко се натпреваруваат со цените на Тему.

Но за голем број граѓани, ова ќе значи крај на периодот во кој со неколку кликања се купуваше речиси сè – од полначи и гардероба, до украси и козметика – без плаќање никакви давачки.

Предлог-законот за ДДВ ќе биде тест за тоа дали Македонија е подготвена да воспостави фер пазарни правила, кои ќе ги заштитат домашните компании, но и ќе ја задржат достапноста на онлајн трговијата за граѓаните.

Едно е сигурно – Тему го промени начинот на купување, а државата сега се обидува да го приспособи својот даночен систем на новата дигитална реалност.

Фото: Temu United Kingdom Facebook